Je stuurt een opdrachtbevestiging met de zin: “Op deze overeenkomst zijn de UAV 2012 van toepassing.” Halverwege de verbouwing zegt je opdrachtgever de opdracht op. Je wilt schade claimen, maar de UAV 2012 die jij zelf van toepassing verklaarde, begrenst precies hoeveel je kunt krijgen. Dat overkwam Martijn, een zelfstandig aannemer uit Utrecht, en het kostte hem tienduizenden euro’s.
Dit artikel legt uit hoe de UAV algemene voorwaarden voor aannemers in de praktijk werken, waar ze je beschermen en waar je zelf aanvullende clausules nodig hebt.
UAV 2012 of UAV-GC 2005: de vraag die alles bepaalt
Voordat je überhaupt nadenkt over clausules, moet je één vraag beantwoorden: wie levert het ontwerp?
Levert de opdrachtgever een bestek, tekeningen en specificaties en bouw jij dat uit? Dan is de UAV 2012 je stelsel. Jij voert uit, de opdrachtgever draagt de ontwerpverantwoordelijkheid.
Ontwerp jij zelf mee, of ben je verantwoordelijk voor het eindresultaat inclusief het ontwerp? Dan val je onder de UAV-GC 2005. Die gaan uit van een geïntegreerde ontwerp- én uitvoeringsverantwoordelijkheid, ook wel Design en Construct (D&C) of Design, Build and Maintain (DBM) genoemd.
Dit onderscheid klinkt simpel, maar in de praktijk schuurt het. Een zzp’er die een dakopbouw realiseert en daarbij zelf de constructeur regelt, zit al snel in het UAV-GC-territorium zonder dat hij dat beseft. Gebruik de volgende beslisboom:
- Krijg ik een volledig uitgewerkt bestek? Gebruik UAV 2012.
- Formuleer ik mee aan de eisen of het ontwerp? Gebruik UAV-GC 2005.
- Word ik afgerekend op een eindresultaat, niet op een uitvoeringsproces? Gebruik UAV-GC 2005.
Wanneer gelden de UAV automatisch, en wanneer niet?
De UAV 2012 en UAV-GC 2005 gelden niet automatisch. Ze zijn van toepassing als je ze expliciet van toepassing verklaart in je contract of offerte. Een mondelinge afspraak dat “we UAV hanteren” is juridisch zwak en in geval van conflict vrijwel onbewijsbaar.
De valkuil zit hem ook in de manier van verwijzen. Een verwijzing op een factuur achteraf werkt niet: die is geen contractdocument. De verwijzing moet staan in de offerte die de opdrachtgever accepteert, of in de aannemingsovereenkomst zelf. Vermeld ook altijd wélke versie je bedoelt, want UAV 2012 en de oudere UAV 1989 zijn wezenlijk anders.
Wat de UAV 2012 goed regelt voor kleine aannemers
De UAV 2012 bevat een aantal regelingen die je als kleine aannemer of zzp’er echt niet beter zelf schrijft. Schrijf ze niet opnieuw, maar verwijs ernaar en zorg dat ze van toepassing zijn.
Oplevering is zo’n ding. Paragraaf 10 van de UAV 2012 regelt dat de aannemer na oplevering in beginsel niet meer aansprakelijk is voor zichtbare gebreken die de opdrachtgever bij oplevering had kunnen ontdekken. Dat is een sterke bescherming, mits je die opleveringsprocedure correct doorloopt, inclusief schriftelijk proces-verbaal.
Meerwerk is een andere sterke kant. Paragraaf 35 en 36 regelen dat veranderingen in het werk schriftelijk worden overeengekomen en dat jij recht hebt op bijbetaling. Zorg dat je dit in de praktijk ook zo uitvoert: stuur altijd een schriftelijke meerwerkopdracht voordat je begint, anders sta je juridisch zwak.
De aansprakelijkheid na oplevering is begrensd. Voor verborgen gebreken geldt een verjaringstermijn en een meldplicht voor de opdrachtgever. Dat geeft je rechtszekerheid.
Waar de UAV 2012 je tekortschiet
De UAV 2012 is geschreven voor grotere bouwprojecten met een directie en een bestek. Als zzp’er of kleine aannemer loop je tegen drie concrete gaten aan.
Betalingstermijnen zijn het eerste probleem. De UAV 2012 kent geen strikte betalingstermijnen die passen bij jouw cashflow. Je kunt weken wachten op termijnbetalingen terwijl jij je onderaannemers en leveranciers al hebt betaald. De wet (Wet betalingstermijnen overheidsinstanties en de algemene regels uit het BW) biedt enige bescherming, maar in je eigen contract moet je dit concreet regelen: maximaal 14 of 21 dagen na factuurdatum, met een expliciet opschortingsrecht als betaling uitblijft.
Prijsherziening bij grondstoffenschommelingen is het tweede gat. De UAV 2012 kent geen automatische prijsindexatie voor materiaalkosten. Als de staalprijs of de prijs van isolatiemateriaal halverwege je project fors stijgt, draag jij dat risico tenzij je daar iets over hebt opgenomen. Voeg een clausule toe die prijsherziening mogelijk maakt bij een materiaalkoststijging van meer dan een bepaald percentage.
Digitale opleveringsdossiers worden in de UAV 2012 niet benoemd. Steeds meer opdrachtgevers verwachten BIM-modellen, revisietekeningen in een bepaald format of digitale as-builtdocumentatie. Als je dit niet regelt, kun je na oplevering worden aangesproken op ontbrekende digitale documentatie waarvoor je geen vergoeding hebt ontvangen.
Extra risico’s bij UAV-GC 2005: ontwerp én uitvoering
Als je ook het ontwerp levert en de UAV-GC 2005 van toepassing zijn, draag je aanzienlijk meer risico. Paragraaf 5 van de UAV-GC 2005 regelt de risicoregeling voor bouwstoffen en de bodemgesteldheid. Kort gezegd: ontdek je halverwege een probleem met de grond of de bestaande constructie, dan ben jij als aannemer-ontwerper eerder verantwoordelijk dan onder de UAV 2012.
Daarbij geldt een verzwaarde informatieplicht. Je moet voor aanvang van de opdracht actief informatie inwinnen over de bestaande situatie en die informatie meenemen in je ontwerp. Doe je dat niet, dan kun je je minder snel beroepen op onvoorziene omstandigheden.
Wat je minimaal moet afdekken als je onder de UAV-GC 2005 werkt: een ontwerpaansprakelijkheidsverzekering, een heldere omschrijving van wat de opdrachtgever aan informatie aanlevert (en wat de gevolgen zijn als die informatie onjuist is), en een clausule over wie het risico draagt als de bestaande situatie afwijkt van wat in het contract is omschreven.
Eigen clausules naast de UAV: zo geef je ze voorrang
De UAV 2012 kent een rangorderegeling. In geval van tegenstrijdigheid geldt: het contract gaat voor het bestek, het bestek gaat voor de UAV. Dit is je juridische hefboom.
Leg in je contract expliciet vast welke UAV-paragrafen je aanpast of uitsluit. Schrijf dit zo: “In afwijking van paragraaf X van de UAV 2012 geldt het volgende…” Daarmee creëer je geen conflict, maar een heldere hiërarchie. Verklaart je opdrachtgever tegelijkertijd zijn eigen inkoopvoorwaarden van toepassing, dan heb je een klassieke “battle of forms” die je wilt vermijden door in je offerte te stellen dat jouw voorwaarden prevaleren en dat je de toepasselijkheid van andere voorwaarden uitsluit.
De vijf clausules die je altijd zelf toevoegt
Welk stelsel je ook hanteert, voeg altijd de volgende clausules toe aan je eigen aanvullende voorwaarden:
- Betalingstermijn en opschortingsrecht: maximaal 21 dagen na factuurdatum; bij niet-betaling heb je het recht het werk op te schorten na schriftelijke aanmaning.
- Prijsherziening bij materiaalkosten: bij een aantoonbare kostenstijging van meer dan 10 procent voor bepaalde materialen wordt de aanneemsom proportioneel aangepast.
- Eigendomsvoorbehoud op bouwmaterialen: materialen die nog niet zijn ingebouwd blijven jouw eigendom totdat de betreffende termijn is betaald.
- Aansprakelijkheidslimiet: jouw aansprakelijkheid is beperkt tot het factuurbedrag van de betreffende deellevering, of tot het bedrag dat je verzekering uitkeert.
- Geschillenregeling: kies expliciet voor arbitrage bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA) of voor de overheidsrechter. De RvA heeft meer bouwkennis, maar is duurder; de kantonrechter is goedkoper bij kleine geschillen.
Checklist voor elk nieuw project
Beantwoord deze zes vragen voordat je tekent:
1. Wie levert het ontwerp? (Bepaalt UAV 2012 of UAV-GC 2005)
2. Heb ik de toepasselijkheid van de juiste UAV-versie schriftelijk vastgelegd in de offerte?
3. Heb ik mijn eigen aanvullende voorwaarden bijgevoegd en de rangorde vastgelegd?
4. Zijn betalingstermijnen, opschortingsrecht en prijsherziening concreet geregeld?
5. Is de aansprakelijkheidslimiet opgenomen en gedekt door mijn verzekering?
6. Is de geschillenregeling (RvA of overheidsrechter) duidelijk afgesproken?
De UAV 2012 en UAV-GC 2005 bieden een solide basis, maar ze zijn niet ontworpen voor de aannemer die met kleine marges werkt en wekelijks leveranciers moet betalen. Op het gebied van betalingstermijnen, prijsherziening en digitale oplevering zwijgen beide stelsels of schieten ze tekort. Die gaten moet je zelf dichten met aanvullende clausules in je eigen contract.
Weet welk stelsel bij jouw opdracht past, verklaar het correct van toepassing en voeg eigen voorwaarden toe op de punten waar de UAV jou niet dekt. Gebruik daarvoor de gratis generator op deze site om juridisch correcte aanvullende voorwaarden te maken die je naast de UAV kunt inzetten zonder tegenstrijdigheden te introduceren.
Klaar om jouw voorwaarden te maken?
Gebruik onze gratis generator en heb in 3 minuten juridisch correcte algemene voorwaarden op maat.
Start de generator - gratis